Viêm gan siêu vi B: cách phòng bệnh tốt nhất cho con là vắc xin

09:35, 13/11/2019

Nếu trẻ bị nhiễm vi rút viêm gan B (HBV) lúc sinh từ mẹ thì gần như trẻ sẽ có khả năng tiến triển thành viêm gan siêu vi B mạn tính. Trong khi đó tiêm ngừa vắc xin là biện pháp hiệu quả nhất giúp trẻ không bị nhiễm HBV ngay từ lúc mới sinh.

Ảnh: tiêm ngừa vắc xin VGB cho trẻ lúc mới sinh (nguồn internet)

Những lý do khiến trẻ không được tiêm ngừa HBV đầy đủ

Theo một nghiên cứu trong năm 2016 trên bà mẹ có con tiêm ngừa vắc-xin viêm gan siêu vi B tại TP.HCM, bà mẹ không chọn tiêm ngừa miễn phí vắc-xin viêm gan siêu vi B vì họ cho rằng: “thuốc miễn phí có tác dụng phụ, sợ trạm y tế tiêm nhầm thuốc, nhân viên y tế ở trạm không chuyên khoa”, hoặc sợ tác dụng phụ của thuốc tiêm ngừa, đứa trẻ sinh non tháng, trẻ bị bệnh vào ngày tiêm ngừa”.

Bất cứ sự trì hoãn không cần thiết trong việc tiêm vắc xin cho trẻ sẽ tạo nguy cơ nhiễm HBV cho trẻ. Người mắc viêm gan siêu vi B mạn tính tại Việt Nam chủ yếu do lây truyền từ mẹ sang con lúc sinh.

Thuốc chủng ngừa giữ vai trò chính trong phòng bệnh. Tất cả trẻ em cần được tiêm ngừa viêm gan siêu vi B đầy đủ và đúng lịch. Liều viêm gan B sơ sinh phải được tiêm ngừa cho trẻ càng sớm càng tốt (trong 24 giờ đầu sau sinh).

Nhận thức về khả năng nhiễm bệnh của trẻ chưa đúng

HBV tồn tại trong máu và dịch tiết cơ thể, có thể lây truyền theo 3 đường: từ mẹ sang con, đường máu và quan hệ tình dục. Hiện nay, vẫn còn một số nhận thức không đúng về đối tượng mắc bệnh và đường lây truyền viêm gan siêu vi B.

Cũng theo nghiên cứu trên, có đến 52% bà mẹ cho rằng con họ không có nguy cơ mắc bệnh viêm gan siêu vi B. Bên cạnh đó, 53% bà mẹ không biết đường lây truyền từ mẹ sang con lúc sinh. Điều này đã làm nhiều trẻ đã không được tiêm ngừa đầy đủ và đúng lịch viêm gan siêu vi B, bao gồm mũi sơ sinh để phòng lây truyền từ mẹ sang con.

Trẻ sơ sinh có nguy cơ tiến triển thành viêm gan siêu vi B mạn tính cao nhất

Khả năng nhiễm HBV trở thành mạn tính tùy thuộc vào tuổi bị nhiễm. Nếu trẻ bị nhiễm lúc sinh (mẹ sang con) khả năng tiến triển thành viêm gan siêu vi B mạn tính đến 90%. Nếu trẻ nhiễm lúc 1 đến 5 tuổi khả năng này là 30% và sau 5 tuổi chỉ còn 5 đến 10%. Khoảng 15-25% người lớn bị nhiễm HBV mạn tính trong thời thơ ấu sẽ tử vong vì ung thư gan hoặc xơ gan có liên quan đến viêm gan siêu vi B.

Việt Nam có dân số nhiễm HBV mạn tính cao với tỷ lệ 8,1% và được xếp thứ 4 (23,2%)  trong số 10 quốc gia trên thế giới có tỷ lệ mới mắc ung thư gan cao có liên quan với viêm gan siêu vi B và C. Đường lây truyền chính của HBV tại Việt Nam là lây truyền dọc từ mẹ sang con lúc sinh hoặc lây truyền ngang (khi tiếp xúc với máu, các vật phẩm của máu hay dịch tiết của người bị nhiễm HBV) ở trẻ em dưới 5 tuổi.

 

Phòng bệnh cho con bằng vắc xin

Vắc-xin đã có từ năm 1982 với hiệu lực 95% ngăn ngừa nhiễm HBV cấp và mạn tính. Những trẻ sơ sinh từ mẹ bị nhiễm viêm gan siêu vi B, sự kết hợp giữa Globulin miễn dịch đặc hiệu viêm gan B (HBIg: Hepatitis B immune globulin) và vắc-xin sẽ tăng hiệu quả bảo vệ  trẻ lên 85-95%. Để áp dụng biện pháp này, bà mẹ cần biết mình có nhễm HBV không.

Đa số người mắc HBV không có triệu chứng. Do đó, tất cả phụ nữ mang thai cần được xét nghiệm viêm gan siêu vi B. Với bà mẹ không nhiễm HBV, việc chích ngừa sẽ giúp con có khả năng chống lại HBV trong tương lai.

Lịch tiêm ngừa

Tại Việt Nam, vắc-xin viêm gan siêu B được sử dụng miễn phí trong chương trình tiêm chủng mở rộng (TCMR) từ năm 2003 cho tất cả trẻ em dưới 1 tuổi.

Vì sự lây truyền chu sinh hoặc sau sinh là nguyên nhân nhiễm HBV mạn tính quan trọng trên toàn cầu. Do đó trẻ cần được tiêm vắc- xin viêm gan siêu vi B càng sớm càng tốt (trong 24 giờ đầu sau sinh). Sau liều sơ sinh trẻ cần tiêm nhắc lại 2 hoặc 3 liều với khoảng cách thời gian giữa các liều ít nhất 4 tuần.

Ở bất kỳ nhóm tuổi nào, nếu lịch tiêm ngừa viêm gan siêu vi B bị gián đoạn thì nên tiếp tục tiêm ngừa tiếp theo càng sớm càng tốt mà không cần phải tiêm lại từ đầu. Nếu lịch cơ bản bị gián đoạn sau liều thứ nhất, liều thứ hai được cho càng sớm càng tốt và liều thứ ba được cho với khoảng cách thời gian với liều thứ hai ít nhất là 4 tuần. Nếu liều thứ ba bị trễ thì vẫn tiếp tục cho càng sớm càng tốt.

Những trẻ sinh non cũng nên tiêm liều sơ sinh. Tuy nhiên, nếu cân nặng lúc sinh nhỏ hơn 2.000 gam thì liều sơ sinh không được tính vào lịch tiêm ngừa lần đầu và 3 liều bổ sung nên cho cùng với lịch của chương trình TCMR.

Lịch tiêm ngừa vắc xin HBV

Tuổi

Sơ sinh

2 tháng

3 tháng

4tháng

 

VGSVB

(<24 giờ)

BH-UV-HG-VGSVB-VMNM do Hib (5/1)

BH-UV-HG -VGSVB- VMNM do Hib (5/1)

BH-UV-HG -VGSVB- VMNM do Hib (5/1)

BH-UV-HG: Bạch hầu – Uốn ván – Ho gà; VMNM: Viêm màng não mũ; VGSVB: viêm gan siêu vi B

TS.BS Huỳnh Giao - ĐH Y Dược TP.HCM

Các tin mới hơn
Các tin cũ hơn
Các tin đã đưa ngày
Tư vấn & Hỏi đáp
Cho em hỏi là trong 5 năm vừa qua em có đi chụp hình X-quang rất nhiều lần, cụ thể là 26 lần: 3 lần
Theo quy định, 1 người không được vượt quá 20 mSv mỗi năm. Bạn chụp Xquang...
Em mới xét nghiệm có bị HIV, cho em hỏi là: - Sau này em phải uống thuốc ARV vĩnh viễn, tức là
Em mới xét nghiệm HIV khẳng định dương tính cần phải điều trị thuốc ARV ngay...
Các biểu hiện cảnh báo bệnh tim mạch cần cấp cứu là gì? Cách xử trí?
Đau thắt ngực: bệnh nhân đau ngực dữ dội, cảm giác bị bóp nghẹt trong lồng...
Tôi mới chụp CT mạch vành về. Lúc tiêm thuốc cản quang, tôi thấy có 1 luồng nóng ran
Thuốc cản quang có khả năng gây ra phản ứng thuốc với 3 cấp độ: Cấp...