Vì sao nhiều người nghiện hút thuốc lá?

14:38, 28/02/2019

Vì sao thuốc lá ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe nhưng nhiều người vẫn hút?

Nhiều người tuy được biết là hút thuốc lá ảnh hưởng đến sức khỏe nhưng vẫn hút bởi vì họ chưa thật sự hiểu biết về tác hại của hút thuốc lá; họ chưa đánh giá được giá trị của sức khỏe và cuộc sống và do tác động của bạn bè. Những nguyên nhân này chủ yếu ở những người trẻ. Những người này chưa thực sự tin rằng hút thuốc lá gây bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, gây nhồi máu cơ tim và ngay khi họ tin rồi họ cũng không hiểu sự khổ sở, sự đau đớn của người bị những bệnh tật này. Khi còn trẻ họ cũng biết rằng hút mỗi điếu thuốc có thể giảm thọ 5 phút nhưng với người trẻ, họ tin rằng quỹ thời gian của họ còn nhiều nên họ không hề đắn đo khi phung phí 5 phút cuộc sống. Ngoài ra, đối với những người trẻ, do áp lực của nhóm nên việc sợ nguy cơ bệnh tật mà không cùng tham gia hoạt động của nhóm có thể bị xem là “chảnh” với bạn bè. Và đó là các lí do tâm lí khiến người trẻ tham gia hút thuốc lá và sau khi hút rồi vẫn duy trì hút thuốc lá.

Đối với người trưởng thành hoặc có tuổi những nguyên nhân trên trở nên ít quan trọng hơn, nhất là khi đã có bệnh rồi. Tuy nhiên một lí do khiến những người này không bỏ thuốc lá được dù rất muốn là thuốc lá gây nghiện.

Vì sao thuốc lá gây nghiện?

Những chất gây nghiện đều là những chất có thể tác động lên não của chúng ta. Chất nicotine có trong thuốc lá và khói thuốc lá sẽ tác động lên não người sử dụng thuốc lá, làm não tăng cường bài tiết chất Dopamine. Chất này, gây cảm giác sảng khoái và sung sướng cho người sử dụng. Dùng càng lâu, cảm giác sảng khoái và sung sướng do tự nhiên đem lại (như do ăn món ăn ngon, trò chuyện với bạn bè thân thiết, gặp người yêu, đạt được mục đích phấn đấu) càng giảm đi và khi đó cảm giác sảng khoái mà chúng ta có sẽ chủ yếu do thuốc lá gây ra. Và nếu cơ thể thiếu nicotine từ thuốc lá thì sẽ có cảm giác bứt rứt, khó chịu. Người nghiện thuốc lá chính là nghiện nicotine. Họ có nhu cầu hút lại thuốc lá là để đưa nicotine vào cơ thể, để mang lại cảm giác sảng khoái cũng như tránh né cảm giác khó chịu khi ngừng hút thuốc lá. Do đó, dù biết rằng thuốc lá có hại cho sức khỏe nhưng nhiều người vẫn hút.

Lời khuyên dành cho những người đang hút thuốc lá muốn bỏ, mà chưa bỏ được

Đối với người chưa muốn bỏ thuốc lá thì nên tác động lên các vấn đề về tâm lí như giáo dục tác hại của hút thuốc lá, tầm quan trọng của nâng cao sức khỏe cho cá nhân và cho nhóm. Người thực sự muốn bỏ thuốc lá mà không bỏ được là những người đã biết tác hại của thuốc lá rồi nên nhất thiết tìm hiểu thêm về nguy hại của hút thuốc lá mà biết được phương thức và các kỹ năng cai nghiện thuốc lá, phải hiểu thuốc lá có bản chất gây nghiện. Muốn bỏ được thuốc lá cần phải thực hiện các nguyên tắc sau:

-        Chọn (hoặc được tư vấn) phương thức bỏ thuốc lá: có thể là tự ý bỏ ngay, bỏ thuốc với tư vấn điều trị hành vi, hoặc điều trị thay thế nicotine với miếng dán, kẹo ngậm hay thuốc xịt, dùng các loại thuốc tương tác với nicotine như bupropion, varenicline, cytosine. Dùng phương thức bỏ thuốc lá nào cũng được tùy theo sở thích, điều kiện của từng người. Điều quan trọng là phải xây dựng được kế hoạch và tuân thủ phương thức này.

-        Bỏ thuốc lá làm giảm lượng dopamine trong cơ thể gây cảm giác bức rức, khó chịu, mệt mỏi. Cần nhận thức điều này là do tác động gây nghiện của thuốc lá để quyết tâm vượt qua cảm giác thèm thuốc lá đặc biệt trong những ngày đầu tiên là thời gian khó khăn nhất. Phải tìm các cảm giác sảng khoái từ tự nhiên như chơi thể thao, trò chuyện với bạn bè không hút thuốc lá, đặt mục tiêu là vượt qua cơn thèm thuốc (vì khi đạt được mục tiêu thì con người cũng sẽ đạt được sự sảng khoái tự nhiên).

-        Nếu lỡ có thất bại thì cũng xem điều đó là tự nhiên bởi vì rất khó bỏ thuốc lá và phải xem đó là thành công một phần. Khi hút lại cố gắng hút càng ít càng tốt và tiếp tục tìm cơ hội để thử bỏ thuốc lá trong thời gian tới.

Lời khuyên dành cho những bạn trẻ tuổi vị thành niên về vấn đề hút thuốc lá

Đối với bạn trẻ cần phải nhận thức sớm về giá trị của bản thân và giá trị sức khỏe của bản thân để có ý thức bảo vệ sức khỏe của mình qua các hoạt động nâng cao sức khỏe (như tăng cường vận động thể lực, dinh dưỡng phù hợp, tránh các chất gây hại như rượu bia, thuốc lá, cần sa, cỏ Mỹ, thuốc phiện, hàng đá, …); Phải nhận thức sự hạnh phúc, sảng khoái qua các hoạt động thực tiễn bao giờ cũng bền vững và mạnh mẽ hơn sự sảng khoái đem lại do sử dụng chất kích thích. Khi chúng ta không dùng chất kích thích, không hút thuốc lá không phải bởi vì chúng ta chỉ quan tâm đến sức khỏe của mình mà còn quan tâm đến sức khỏe và tương lai của bạn bè của mình. Nếu có được niềm tin đó, chúng ta sẽ mạnh dạn hơn trong việc từ chối lời mời sử dụng các chất gây hại từ bạn bè.

PGS. TS. BS. Đỗ Văn Dũng

Trưởng khoa YTCC – Giám đốc Trung tâm chuyển giao công nghệ điều trị nghiện chất – Trường ĐHYD TP.HCM

Các tin cũ hơn
Các tin đã đưa ngày
Tư vấn & Hỏi đáp
Cho em hỏi là trong 5 năm vừa qua em có đi chụp hình X-quang rất nhiều lần, cụ thể là 26 lần: 3 lần
Theo quy định, 1 người không được vượt quá 20 mSv mỗi năm. Bạn chụp Xquang...
Em mới xét nghiệm có bị HIV, cho em hỏi là: - Sau này em phải uống thuốc ARV vĩnh viễn, tức là
Em mới xét nghiệm HIV khẳng định dương tính cần phải điều trị thuốc ARV ngay...
Các biểu hiện cảnh báo bệnh tim mạch cần cấp cứu là gì? Cách xử trí?
Đau thắt ngực: bệnh nhân đau ngực dữ dội, cảm giác bị bóp nghẹt trong lồng...
Tôi mới chụp CT mạch vành về. Lúc tiêm thuốc cản quang, tôi thấy có 1 luồng nóng ran
Thuốc cản quang có khả năng gây ra phản ứng thuốc với 3 cấp độ: Cấp...