Thuốc lá thơm, thuốc lá nhẹ liệu có giảm tác hại cho người hút

14:37, 28/02/2019

Thuốc lá thơm, thuốc lá nhẹ là gì? Có gì khác biệt giữa thuốc lá thơm, thuốc lá nhẹ so với thuốc lá điếu thông thường?

Thành phần chủ yếu của thuốc lá điếu nằm trong phần lõi của điếu thuốc lá, được chế biến từ lá của cây thuốc lá. Dạng thô sơ nhất của thuốc lá điếu chính là thuốc lá tự vấn của một số đồng bào miền núi khi họ lấy trực tiếp lá cây thuốc lá phơi khô và vấn lại để hút. Hút những dạng thuốc lá này thường là rất hôi và có vị đắng và không dễ hút.

Công ty sản xuất thuốc lá mang lá cây thuốc lá về chế tạo lại và ngoài thành phần chính là lá cây thuốc lá, họ cho vào các phụ gia khác dưới dạng dung dịch với thành phần hóa học là rất khác biệt, tạo nên hương vị khi hút thuốc lá rất khác biệt giữa các nhà sản xuất.

Thuốc lá thơm là khi thành phần hóa học của dung dịch cho thêm vào lá thuốc lá có những chất hóa học tạo mùi thơm ví dụ mùi bạc hà, mùi cam, ... Do vậy thuốc lá bản chất không thơm, nhưng nhờ các chất hóa học thêm vào mà nó có mùi thơm.

Thuốc lá nhẹ là khi nhà sản xuất giảm tỷ lệ theo cân nặng của lá cây thuốc lá và tăng tỷ lệ các chất phụ gia hóa học trong mỗi điếu thuốc lá. Do vậy khi lấy một điếu thuốc lá được gọi là nhẹ ra phân tích thì đúng là thành phần nicotine (hóa chất chủ yếu trong lá cây thuốc lá) có ít hơn trong thuốc lá nhẹ hơn so với thuốc lá bình thường. Nhưng hãy nhớ, tỷ lệ các chất hóa học phụ gia trong thuốc lá điếu nhẹ sẽ cao hơn tương ứng so với thuốc lá điếu bình thường.

Nhà sản xuất có lý khi quảng bá là thuốc lá của họ “nhẹ”, ít nicotine hơn thuốc lá điếu thông thường phải không?

Chính xác là như vậy, nhưng chúng ta phải hiểu rõ hai điểm then chốt ở đây là: Thứ nhất, là trong khi thuốc lá nhẹ có hàm lượng nicotine thấp hơn thuốc lá điếu thông thường, song lại có nồng độ các hóa chất khác trong phụ gia cao hơn thuốc lá thông thường, còn chất hóa học nào cao hơn thì thay đổi theo chất phụ gia giữa các nhà sản xuất. Thứ hai, hàm lượng nicotine thấp hơn trong điếu thuốc lá nhẹ không đồng nghĩa với việc nicotine đi vào máu của người sử dụng ít hơn. Đây là hai câu chuyện khác nhau, vì việc hấp thu nicotine vào cơ thể người hút thuốc lá không những chỉ phụ thuộc vào hàm lượng nicotine trong điếu thuốc lá mà còn phụ thuộc rất lớn vào cách người đó hút thuốc lá nữa.

Ảnh hưởng giữa cách hút đến lượng nicotine đi vào máu như thế nào?

Sự hấp thu nicotine vào cơ thể phụ thuộc rất nhiều vào vị trí và thời gian tiếp xúc giữa khói thuốc lá và đường hô hấp.

Về mặt vị trí, những loại thuốc lá được gọi là “nặng” như xì gà, thuốc lá tẩu, người hút thuốc lá chỉ “bập bập” chứ không hút thực sự và như thế khói thuốc lá khu trú chủ yếu ở vùng hầu họng và phần trên của đường hô hấp, ví dụ thanh khí quản, nicotine sẽ đi vào máu qua niêm mạc vùng hầu họng, thanh khí quản; trái lại những loại thuốc lá được gọi là “nhẹ” thì người hút thuốc lá thực sự là hút vào sâu, thậm chí là “rít” vào làm cho khói thuốc lá đi vào thật sâu tận phế nang và nicotine sẽ đi vào cơ thể qua niêm mạc phế quản nhỏ và phế nang. Mà chúng ta biết là diện tích của phế nang tổng hợp lại thì rất lớn vì thế tuy rằng lượng nicotine trong thuốc lá “nhẹ” thấp hơn, song nicotine lại hấp thu vào cơ thể tốt hơn và nhanh hơn, từ đó không hề giảm lượng nicotine tổng cộng vào cơ thể.

Về mặt thời gian, khói thuốc lá ở lâu trong đường thở và phổi chừng nào thì lượng nicotine thấm vào cơ thể nhiều chừng ấy. Do vậy, những người nghiện thuốc lá nặng sau khi “rít sâu” thuốc, thường “ém hơi” nữa. Họ ém hơi là để tăng thời gian khói thuốc lá tiếp xúc với niêm mạc đường thở để nicotine có thời gian ngấm vào cơ thể nhiều hơn.

Như vậy có thể nói, động tác hút sâu, ém hơi đã làm cho nicotine đi vào cơ thể vẫn ở mức cao cho dù là người ta đã dùng thuốc lá nhẹ, có hàm lượng nicotine thấp hơn thuốc lá điếu thông thường.

Có phải thuốc lá được quảng cáo là “nhẹ”, là “thơm” thì hoàn toàn không có giảm tác hại cho sức khỏe?

Thuốc lá được quảng cáo là “nhẹ” và “thơm”, không thực sự “nhẹ” và “thơm” về mặt tác hại cho sức khỏe.

Lượng nicotine đi vào cơ thể ở người hút thuốc lá nhẹ không thấp hơn người hút thuốc lá thông thường, bên cạnh đó lượng các hóa chất khác trong phụ gia, đặc biệt là các hydrocarbon vòng thơm (để tạo mùi) lại còn tăng gia nhiều hơn nữa. Những chất hóa học khác nicotine này cũng là tác nhân gây bệnh ghê gớm hơn cả nicotine nữa, ví dụ chúng có thể gây ung thư trong khi đó nicotine lại không gây ung thư.

Một số người khác có thể hỏi “Vậy nếu tôi dùng thuốc lá nhẹ mà tôi “không hút vào sâu”, không “ém hơi” thì có bớt hại không?”. Câu trả lời là đúng theo lý thuyết thì bớt hại, nhưng trên thực tế điều đó không bao giờ xảy ra, vì một điều duy nhất đó là: nhìn bên ngoài động tác hút thuốc lá sâu hay nông, ém hơi, hay không ém hơi là do ý chí điều khiển; nhưng thực ra chính nồng độ nicotine trong máu của người nghiện thuốc lá đã điều khiển một cách vô thức độ sâu và thời gian ém hơi khi hút thuốc lá. Điều này tương tự như một người bình thường dùng một chén vừa ăn cơm thì họ ăn hai chén, nhưng khi đổi sang chén nhỏ để ăn thì họ sẽ ăn ba chén mới no. Người nghiện thuốc lá sẽ điều chỉnh một cách vô thức độ sâu và thời gian ém hơi sao cho lượng nicotine thấm vào cơ thể cũng như trước hoặc hơn trước thì họ mới thỏa mãn, và vì thế thuốc lá càng “nhẹ” chừng nào thì họ càng hút sâu hơn và ém hơi lâu hơn trước. Lúc đó chất độc đi theo nicotine được dịp sẽ đi sâu và nhiều hơn vào cơ thể. Và vì thế mà “lợi bất cập hại”, tưởng ít hại hơn, nào ngờ còn hại nhiều hơn nữa khi dùng thuốc lá “nhẹ” và “thơm”. Thực tế chứng minh vào thời người ta dùng nhiều thuốc lá tẩu, thuốc xì gà thì tỷ lệ ung thư miệng, vòm hầu và ung thư phế quản đoạn trung tâm cao, song khi mọi người chuyển sang dùng thuốc điếu, đặc biệt thuốc lá “nhẹ” “thơm” thì ung thư phế quản đoạn ngoại vi và phế nang lại tăng vọt lên. Đây là minh chứng hùng hồn cho thấy thuốc lá “nhẹ”, “thơm” vẫn gây tổn hại nặng nề cho sức khỏe.

TS. BS. Lê Khắc Bảo

Giảng viên trường Đại học Y Dược TP.HCM

Phó Trưởng khoa Hô hấp, bệnh viện Nhân Dân Gia Định

Các tin mới hơn
Các tin cũ hơn
Các tin đã đưa ngày
Tư vấn & Hỏi đáp
Cho em hỏi là trong 5 năm vừa qua em có đi chụp hình X-quang rất nhiều lần, cụ thể là 26 lần: 3 lần
Theo quy định, 1 người không được vượt quá 20 mSv mỗi năm. Bạn chụp Xquang...
Em mới xét nghiệm có bị HIV, cho em hỏi là: - Sau này em phải uống thuốc ARV vĩnh viễn, tức là
Em mới xét nghiệm HIV khẳng định dương tính cần phải điều trị thuốc ARV ngay...
Các biểu hiện cảnh báo bệnh tim mạch cần cấp cứu là gì? Cách xử trí?
Đau thắt ngực: bệnh nhân đau ngực dữ dội, cảm giác bị bóp nghẹt trong lồng...
Tôi mới chụp CT mạch vành về. Lúc tiêm thuốc cản quang, tôi thấy có 1 luồng nóng ran
Thuốc cản quang có khả năng gây ra phản ứng thuốc với 3 cấp độ: Cấp...