NHỮNG LƯU Ý KHI ĐƯA TRẺ ĐI TIÊM CHỦNG 

10:23, 20/05/2019

Tiêm phòng đầy đủ và đúng lịch là cách tốt nhất giúp trẻ phòng tránh bệnh tật. Tuy nhiên, khi đưa trẻ đi tiêm phòng, cha mẹ cần lưu ý những điểm sau.

Cha mẹ cần theo dõi tình trạng sức khỏe của trẻ trong các ngày trước khi tiêm chủng và thông báo cho bác sĩ biết

Phụ huynh cần chuẩn bị những gì trước khi đưa trẻ đi tiêm chủng?

Cha mẹ cần theo dõi tình trạng sức khỏe của trẻ trong các ngày trước tiêm chủng để thông báo cho bác sĩ trong quá trình khám sàng lọc trước khi tiêm.

Khi đưa trẻ đi tiêm chủng, cha mẹ (người chăm sóc trẻ) cần mang đầy đủ sổ tiêm chủng của trẻ và thông báo đầy đủ tình trạng sức khỏe, các loại thuốc đang sử dụng để bác sĩ theo dõi và phối hợp cùng cha mẹ đưa ra lịch tiêm chủng hợp lý, tránh bỏ sót hay nhầm lẫn.

Tại cơ sở tiêm chủng, bác sĩ sẽ tiến hành khám sàng lọc cho trẻ và đánh giá toàn diện thể trạng của trẻ. Căn cứ vào kết quả khám và lịch sử tiêm chủng, bác sĩ sẽ phối hợp cùng cha mẹ lựa chọn mũi tiêm tiếp theo.

Cha mẹ nên tuân thủ lịch tiêm chủng theo lứa tuổi đã được Bộ Y Tế và các chuyên gia khuyến cáo. Việc tiêm chủng đúng thời điểm sẽ giúp tạo miễn dịch hiệu quả cho trẻ, tránh trường hợp mắc bệnh có thể xảy ra nếu chưa kịp tiêm chủng.

Lưu ý khi đưa trẻ đi tiêm chủng trong những ngày lạnh: Trong những ngày lạnh hoặc mưa phùn, cha mẹ đưa trẻ đi tiêm chủng cần chú ý giữ ấm cơ thể của trẻ. Tránh việc không khí lạnh xâm nhập khiến trẻ dễ mắc các bệnh liên quan đến đường hô hấp. Lúc này, cha mẹ cần đảm bảo chân, tay và thân mình trẻ đủ ấm, không để trẻ bị thấm nước mưa,...

Những trường hợp nào trẻ không được tiêm chủng, phải hoãn tiêm?

Đa phần trẻ đều có thể được tiêm chủng, những trường hợp chống chỉ định thì thường là những trường hợp đặc biệt như sau:

- Trẻ có tiền sử sốc hoặc phản ứng nặng sau tiêm chủng vắc xin lần trước như: sốt cao trên 390C kèm co giật hoặc dấu hiệu não/màng não, tím tái, khó thở.

- Trẻ có tình trạng suy chức năng các cơ quan (như suy hô hấp, suy tuần hoàn, suy tim, suy thận, suy gan, …).

- Trẻ suy giảm miễn dịch (HIV/AIDS, bệnh suy giảm miễn dịch bẩm sinh) chống chỉ định tiêm chủng các loại vắc xin sống.

- Không tiêm vắc xin BCG cho trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HIV mà không được điều trị dự phòng lây nhiễm từ mẹ sang con.

- Các trường hợp chống chỉ định tiêm chủng khác theo hướng dẫn của nhà sản xuất đối với từng loại vắc xin.

Những trường hợp tạm hoãn tiêm là:

- Trẻ mắc các bệnh cấp tính, đặc biệt là các bệnh nhiễm trùng.

- Trẻ sốt ≥ 37,50C hoặc hạ thân nhiệt  ≤ 35, 50C (đo nhiệt độ tại nách).

- Trẻ mới dùng các sản phẩm globulin miễn dịch trong vòng 3 tháng trừ trường hợp trẻ đang sử dụng globulin miễn dịch điều trị viêm gan B.

- Trẻ đang hoặc mới kết thúc liều điều trị corticoid (uống, tiêm) trong vòng 14 ngày.

- Trẻ sơ sinh có cân nặng dưới 2000g.

- Các trường hợp tạm hoãn tiêm chủng khác theo hướng dẫn của nhà sản xuất đối với từng loại vắc xin.

Với những trường hợp tạm hoãn tiêm cha mẹ nên hỏi ý kiến bác sỹ về thời điểm tiếp tục tiêm lại cho trẻ, tránh trẻ bị bỏ sót mũi tiêm,

Sau khi tiêm chủng, trẻ cần được theo dõi và chăm sóc như thế nào? Những việc nào tuyệt đối không được làm khi chăm sóc trẻ sau tiêm chủng?

Sau khi tiêm chủng: Trẻ cần được theo dõi ít nhất 30 phút tại cơ sở tiêm chủng. Nếu phát hiện các biểu hiện bất thường như nôn ói, thở nhanh hay ngắt quãng, thở khò khè, da mẩn đỏ, … cần báo ngay cho nhân viên y tế.

Trẻ cần tiếp tục được theo dõi tại nhà trong 24 – 48 giờ sau khi tiêm bao gồm:

·                     Đo thân nhiệt, nhịp thở

·                     Quan sát sự tỉnh táo (chơi đùa), ăn, ngủ

·                     Quan sát da toàn thân và vùng tiêm (sưng, mẩm đỏ, phát ban)

Chăm sóc trẻ sau tiêm chủng:

- Cho trẻ mặc quần áo thoáng mát

- Duy trì chế độ dinh dưỡng hàng ngày, cho trẻ bú mẹ và uống nước nhiều hơn

- Có thể dùng thuốc hạ sốt thông thường (paracetamol) với liều phù hợp cân nặng khi trẻ sốt > 38,5 độ C, quấy khóc.

- Nếu tại vết tiêm sưng, đỏ, có thể chườm lạnh để giúp giảm đau và giảm sưng cho trẻ.

Những việc tuyệt đối không được làm khi chăm sóc trẻ sau tiêm chủng.

- Khi bế trẻ tránh chạm vào vết tiêm, không xoa dầu, chườm nóng, nặn chanh, đắp hay bôi bất cứ thứ gì lên vết tiêm vì có thể gây nhiễm trùng vết tiêm

- Không dùng aspirin, không dùng thêm các thuốc ho và hạ sốt khác vì các chế phẩm này có thể làm tăng liều paracetamol ở trẻ, làm trẻ bị ngộ độc do dùng quá liều paracetamol. Việc sử dụng thuốc phụ huynh nên tuân thủ chỉ định của bác sỹ.

Các phản ứng sau tiêm nào cần phải đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế?

Vắc-xin là 1 chế phẩm sinh học nên khi tiêm/uống có thể xảy ra các phản ứng phụ với cơ thể. Phản ứng nhẹ hay nặng còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố như: đáp ứng miễn dịch của cơ thể, thành phần vắc xin, quy trình vận chuyn, nhiệt độ bảo quản, cách tiêm, chăm sóc sau tiêm (tại cơ sở y tế và tại nhà)… thông thường hay gặp là các phản ứng nhẹ, không kéo dài và không cần điều trị đặc biệt. Phản ứng sau tiêm cho thấy cơ thể trẻ đang tạo phản ứng miễn dịch để bảo vệ sau này trẻ nên phụ huynh không nên quá lo lắng. Phản ứng nặng rất hiếm gặp nhưng có thể xảy ra như sốc phản vệ, sốt cao co giật. Lúc này nếu  được xử trí đúng cách và đưa đến cơ sở y tế kịp thời thì trẻ sẽ hoàn toàn hồi phục. Do đó điều quan trọng nhất là theo dõi trẻ sau tiêm chủng để có thể xử lý phù hợp nếu trẻ có phản ứng sau tiêm.

Những phản ứng sau tiêm thường gặp: Thông thường các phản ứng sau tiêm chủng sẽ xuất hiện trong vòng 24 giờ, có khi đến 48 giờ, chủ yếu là sốt nhẹ (38-38,50C) và vết tiêm đỏ, sưng nhẹ tại nơi tiêm, quấy khóc và ăn uống kém hơn bình thường. Cần phải cho trẻ uống thuốc hạ sốt, giảm đau, uống nhiều nước và theo dõi bé kể cả trong đêm ngủ.

Các dấu hiệu để cha mẹ, người thân nhận diện việc cần đưa trẻ đến cơ sở y tế sau tiêm chủng, gồm:

- Sốt cao >39oC, khó đáp ứng thuốc hạ sốt, sốt kéo dài trên 24 giờ, sốt xuất hiện sau 12 giờ tiêm chủng.

- Quấy khóc kéo dài, kém tương tác cha mẹ, trẻ mệt xỉu, li bì và hôn mê.

- Co giật

- Nôn ói, bú kém, bỏ bú.

- Phát ban.

- Thở nhanh, khó thở co kéo hõm ức, thở rên, thở ậm ạch, tím môi và chi

- Chi lạnh, da nổi vân tím, thở rên cả đêm

- Hoặc có các dấu hiệu bất thường khác khiến cha mẹ trẻ lo lắng.

BS. Trương Trung Đại

Phó trưởng khoa Kiểm soát bệnh tật, Trung tâm Y tế Quận 1

Các tin mới hơn
Các tin cũ hơn
Các tin đã đưa ngày
Tư vấn & Hỏi đáp
Cho em hỏi là trong 5 năm vừa qua em có đi chụp hình X-quang rất nhiều lần, cụ thể là 26 lần: 3 lần
Theo quy định, 1 người không được vượt quá 20 mSv mỗi năm. Bạn chụp Xquang...
Em mới xét nghiệm có bị HIV, cho em hỏi là: - Sau này em phải uống thuốc ARV vĩnh viễn, tức là
Em mới xét nghiệm HIV khẳng định dương tính cần phải điều trị thuốc ARV ngay...
Các biểu hiện cảnh báo bệnh tim mạch cần cấp cứu là gì? Cách xử trí?
Đau thắt ngực: bệnh nhân đau ngực dữ dội, cảm giác bị bóp nghẹt trong lồng...
Tôi mới chụp CT mạch vành về. Lúc tiêm thuốc cản quang, tôi thấy có 1 luồng nóng ran
Thuốc cản quang có khả năng gây ra phản ứng thuốc với 3 cấp độ: Cấp...