Mùa lạnh: Cẩn thận bệnh hô hấp “ghé thăm”

14:37, 18/12/2019

Mùa đông – xuân là giai đoạn giao mùa, thời tiết và độ ẩm không khí thay đổi thất thường khiến cơ thể không thích ứng kịp. Lúc này môi trường cũng thuận lợi cho các vi sinh vật như vi trùng, virus, nấm mốc, bụi phấn hoa, ký sinh trùng… phát triển mạnh. Do đó, đây là thời điểm bùng phát rất nhiều bệnh, đặc biệt là bệnh về đường hô hấp.

Ảnh: Hệ hô hấp (nguồn internet)

Đường hô hấp là nơi mà nhiều mầm bệnh dễ dàng xâm nhập khi chúng ta hít thở. Khi cơ thể nhiễm lạnh, bộ phận đầu tiên bị ảnh hưởng là đường hô hấp trên, gây nên viêm mũi, viêm họng, xoang, từ đó nhiễm trùng lan xuống khí phế quản và nhu mô phổi gây viêm phế quản, viêm phổi.

1. Hen phế quản

Phế quản của người bị hen rất nhạy cảm với mọi kích thích gây bệnh như phấn hoa, hóa chất, bụi sinh vật, nấm, mốc, vi khuẩn, bụi vô cơ... hoặc có nguồn gốc nội tại trong cơ thể như các nội tiết tố, những thay đổi của môi trường bên trong cơ thể. Trong bệnh hen phế quản, cần chú ý đến: thể khó thở kịch phát (thường gặp ở trẻ nhỏ); thể khó thở liên tục xuất hiện ngay từ đầu, thường gặp ở bệnh nhân có tiền sử hen lâu ngày; thể hen có tràn khí màng phổi xảy ra ở người phế nang đã bị giãn; thể hen ác tính, hen do sử dụng aspirin; thể hen có cơn tăng huyết áp kèm theo.

Phòng tránh bệnh chủ yếu là phải loại trừ được các yếu tố gây bệnh như tránh lạnh, bụi bặm, ký sinh vật, nấm mốc, phấn hoa... Khi cơn hen khởi phát phải đến bệnh viện để được điều trị bệnh nhanh, có hiệu quả, cắt được cơn hen trong thời gian ngắn nhất, không để cơn hen phát triển thành ác tính.

2. Viêm khí - phế quản cấp

Các tác nhân gây viêm khí - phế quản cấp thường là virus cúm influenza A và B, các virus parainfluenza, virus hợp bào hô hấp, virus hạch, virus đường mũi và các loại khác. Phòng bệnh chủ yếu là giữ ấm, không để bị lạnh, chỉ dùng kháng sinh thông thường chống bội nhiễm.

3. Viêm phổi mắc phải ở bệnh viện

Nguyên nhân gây bệnh là các vi khuẩn bệnh viện đã kháng với một hoặc nhiều kháng sinh, rất nguy hiểm cho bệnh nhân nằm viện, đặc biệt là người bệnh nặng, người già, trẻ em. Vì vậy, việc phòng bệnh hết sức quan trọng. Tỷ lệ tử vong cao nên ngay khi nghi ngờ viêm phổi đã phải điều trị lập tức với kháng sinh phổ rộng và phối hợp ít nhất 2 loại trong tối thiểu 7-10 ngày.

4. Giãn phế quản

Mùa đông - xuân là mùa giãn phế quản ướt (giãn phế quản xuất tiết) biểu hiện rõ nhất và có tỷ lệ “trở bệnh” cao nhất. Người bệnh thường ho khạc nhiều đờm, nguyên nhân thường do vi khuẩn. Lạnh là yếu tố kích thích phế quản xuất tiết niêm dịch, ứ đọng trong các phế quản, là môi trường thuận lợi cho nhiễm khuẩn phát triển. Chống lạnh, chống nhiễm khuẩn cần được đặc biệt chú ý.

5. Áp-xe phổi

Viêm phổi, giãn phế quản bội nhiễm mùa lạnh không được giải quyết tốt sẽ biến chứng thành áp-xe phổi hủy hoại nhu mô phổi do nhiễm khuẩn. Nếu điều trị nội khoa không có kết quả phải giải quyết bằng phẫu thuật. Vi khuẩn gây bệnh thường là S. pneumonia, H. influenzae..., ở trẻ em cần chú ý áp-xe phổi do tụ cầu.

Vào mùa lạnh nên mặc ấm, giữ kín cổ, người già yếu và trẻ em hạn chế đi ra ngoài, khi ra khỏi nhà nên đeo khẩu trang, nhà ở phải kín cửa. Trong nhà, có thể xông hơi nhẹ bằng hương liệu hoặc đốt một quả bồ kết, mảnh vỏ bưởi khô cho không khí thơm nhẹ, ấm áp.

6. Lao phổi

Lao phổi nếu không được chăm sóc, giữ gìn, điều trị tốt sẽ nặng lên trong mùa lạnh. Các thể lao tổn thương rộng, phá hủy nhiều, lao suy kiệt, thể trạng gầy yếu, lao trẻ em mùa đông xuân có tỷ lệ tử vong cao. Ngoài bệnh lao sẵn có, người bệnh còn có thể bị bội nhiễm vi khuẩn S. pneumonia, H. influenzae.

7. Ho ra máu

Ho ra máu chịu ảnh hưởng rất nhiều của yếu tố thời tiết. Sự thay đổi về nhiệt độ và khí áp ảnh hưởng đến ho ra máu rõ rệt nhất. Nhiễm khuẩn cũng đóng vai trò nhất định trong khởi phát bệnh.

8. Tràn dịch màng phổi

Mùa đông - xuân có tỷ lệ tràn dịch màng phổi cao. Nguyên nhân thường gặp nhất là do lao. Tràn dịch màng phổi khối lượng ít thường dễ bị bỏ qua. Hay gặp nhất là tràn dịch màng phổi trung bình, 1-3 lít. Các trường hợp tràn dịch nhiều ép phổi và các tạng trong lồng ngực phải chọc tháo, tránh tai biến ép tạng, suy hô hấp, dầy dính màng phổi, đóng vôi màng phổi sau này.

9. Suy hô hấp

Suy hô hấp mùa lạnh thường do nhiễm khuẩn ở người có bệnh phổi - phế quản mạn tính, người nhiễm virus (cúm...). Suy hô hấp sau cúm thường rất nặng, gây tử vong cao. Bệnh viêm phổi tắc nghẽn mãn tính thường xuất hiện ở người trên 40 tuổi, người làm việc, sinh hoạt trong môi trường tiếp xúc nhiều với hóa chất độc hại (bếp dầu, bếp than, bụi bông...). Đặc biệt, đối với những người có tiền sử hút thuốc lá, sự xâm nhập của bệnh càng dễ dàng.

Theo phép dưỡng sinh, về mùa đông nên đi ngủ sớm, thức dậy muộn, tập thể dục hay đi lại nhẹ nhàng trong nhà hoặc nơi kín gió. Nên ăn các thức ăn có màu đen, tính nhuận như vừng đen, nếp cẩm, đậu đen...

MỘT SỐ BỆNH DỄ MẮC KHÁC

Thời tiết trở lạnh, ngoài các bệnh về đường hô hấp, chúng ta cũng có thể mắc phải một số bệnh sau:

- Bệnh ở cơ quan tuần hoàn; bệnh ở cơ quan tiêu hóa; bệnh tiêu chảy mùa đông ở trẻ do adeno virus gây nên, kèm theo triệu chứng là nôn, sốt cao và mất nước trầm trọng; nứt nẻ da tay. Cốt yếu vẫn là giữ ấm cơ thể và phòng ở, ăn nhiều gia vị có vị cay, ấm, đặc biệt là tỏi.

- Thời điểm này cũng thuận lợi cho bệnh cúm hoành hành. Bệnh dễ lây lan qua tiếp xúc trực tiếp, đặc biệt trong các môi trường kín, tập trung đông người. Tiêm cúm thông thường cũng là một biện pháp góp phần phòng chống cúm H5N1 ở người, nhất là trẻ em, người già. Bình thường, nếu một người đã phòng bệnh cúm thông thường, nếu mắc thêm cúm H5N1 sẽ không quá lo ngại bởi có thể điều trị khỏi nếu phát hiện sớm. Nhưng nếu đồng thời bị nhiễm cúm người và cúm gia cầm, khả năng hai virus này tái tổ hợp thành một chủng virus mới có độc lực mạnh hơn, khiến cho khả năng lây lan từ người sang người sẽ rất cao.

- Đợt cấp của tâm phế mạn: Bệnh tim do các bệnh phổi mạn tính (viêm phế quản mạn tính, hen, giãn phế quản, giãn phế nang, lao phổi...) gây ra, dễ gây nên những đợt cấp do nhiễm khuẩn. Bệnh thường đột ngột trở nặng trong mùa lạnh, khó thở nhiều, sau vài đợt sẽ dẫn đến tử vong, thường xảy ra trong mùa lạnh. Do vậy, việc phòng chống không để xảy ra đợt cấp của tâm phế mạn mùa lạnh là vấn đề sống còn, người bệnh phải được biết rõ và tự bảo vệ mình.

BS. Huỳnh Liên Đoàn / Hội Y học TP. Hồ Chí Minh

Các tin mới hơn
Các tin cũ hơn
Các tin đã đưa ngày
Tư vấn & Hỏi đáp
Cho em hỏi là trong 5 năm vừa qua em có đi chụp hình X-quang rất nhiều lần, cụ thể là 26 lần: 3 lần
Theo quy định, 1 người không được vượt quá 20 mSv mỗi năm. Bạn chụp Xquang...
Em mới xét nghiệm có bị HIV, cho em hỏi là: - Sau này em phải uống thuốc ARV vĩnh viễn, tức là
Em mới xét nghiệm HIV khẳng định dương tính cần phải điều trị thuốc ARV ngay...
Các biểu hiện cảnh báo bệnh tim mạch cần cấp cứu là gì? Cách xử trí?
Đau thắt ngực: bệnh nhân đau ngực dữ dội, cảm giác bị bóp nghẹt trong lồng...
Tôi mới chụp CT mạch vành về. Lúc tiêm thuốc cản quang, tôi thấy có 1 luồng nóng ran
Thuốc cản quang có khả năng gây ra phản ứng thuốc với 3 cấp độ: Cấp...